Toksyna botulinowa zwana jadem kiełbasianym jest neurotoksyną wytwarzaną przez bezwzględnie beztlenowe bakterie Clostridium botulinum.

Substancja ta w zależności od podanej dawki może być lekiem lub silną trucizną, powodując porażenie mięśni na skutek zahamowania wydzielania acetylocholiny. 52

Zatrucie jadem kiełbasianym zostało po raz pierwszy opisane w 1817r. przez lekarza Justina Kernera u chorego, który zmarł po zjedzeniu spleśniałej kiełbasy. Toksynę po raz pierwszy wyizolował w roku 1897 mikrobiolog Emil Pierre Marie van Ermengem.

Początkowo toksynę wiązano wyłącznie ze śmiertelną chorobą powodująca porażenie układu autonomicznego i mięśni. Toksyna powoduje obustronne porażenie nerwów czaszkowych z diplopią, opadaniem powiek, porażeniem źrenicy, dysfagią, dysartrią i kolejno zstępującym, symetrycznym porażeniem obwodowym.

Źródłem zakażenia jest najczęściej przeterminowana, niewłaściwie przechowywana żywność, rzadziej zakażenie rany czy inhalacja toksyny przez drogi oddechowe.

W 1976r. okulista Alan Scott wstrzyknął toksynę do mięśnia prostego oka w celu leczenia zeza dowodząc tym samym, że jad kiełbasiany może być substancję leczniczą.

Obecnie toksynę wykorzystujemy w leczeniu dystonii ogniskowych, spastyki, nadpotliwości, ślinotoku, bruksizmu, pęcherza neurogennego, migreny, zespołów bólowych.

Iniekcje toksyny botulinowej w celu leczenia zmarszczek mimicznych to jedne z najczęstszych zabiegów w gabinetach medycyny estetycznej.